жети жаргы туралы деректер

Бзге белгл, «Jысам ханныS KасKа жолы», «Есм ханныS еск жолы» ж‰не Т‰уке ханныS «жет жарCысы» осы хан кеSснS шешм арKылы жарыKKа шыCып, елге таралCан. Ж‰Sгр ханныS aлы Т‰уке « , « ™з д‰урне сай етп, сондаCы ережелеродS жет т_рне к_рде

Онда , ж‰не , пен , aрлыK-KарлыK, тонаушылыKKа ж‰не ку‰лк ету мен ант беру р‰смдерне орай Kалыптасып, тaжырымдалCан KазаKтыS aлттыK ‰деп-Caрып заSдары к™рнс тапKан. «ЖарCы» с™з KазаKша ‰длдк, шешм деген aCымды блдрген. Т_пк м‰н жарудан, н‰рсенS салмаCын бр жаCына аудармай, д‰л де ‰дл айырудан шыKKан. Дауды ‰дл, тура шешкен билерд халыK: «Jара Kылды KаK жарCан» деп мадаKтайды. Ол заманда бас кетсе де ‰дл с™йлеген.

Жет жарCы ( ) тaсында KабылданCан KазаK халKыныS д‰ст_рл ‰деп-Caрып заSдарыныS жинаCы. 17-Cасырда KазаK хандыCыныS ыдырау KаупнS тууына байланысты Т‰уке хан елдS ауызбрлгн арттыратын шаралар Kарастырып, хандыK билкт ныCайтуCа к_ш салды. JазаK KоCамыныS дамуы мыKты билк пен брлкт Kамтамасыз ете алатын жаSа заSдар ж_йесн Kажет етт. Осы ретте Т‰уке хан бaрыннан KалыптасKан д‰ст_рл ‰деп-Caрып заSдары мен ™знен бaрынCы хандардыS тaсында KабылданCан мен одан ‰р жетлдру арKылы жаSа заS ж_йесн жасауCа тырысты. ^ш ж_здS иг жаKсылары мен билерн жинап, оныS шнде атаKты , , бар, басында деген атауCа ие болCан заSдар жиынтыCын Kабылдады. Жет жарCыCа с_йенген KазаK билер ел шндег дау-жанжалдар мен саяси маSызы бар м‰селелерд тимд шеше алды. ЖаSа заS ж_йес KазаK халKыныS ™мрлк м‰селелерн барлыK жаCынан Kамтыды, соныS н‰тижеснде Т‰уке ханныS билк еткен тaсы JазаK хандыCыныS барынша к_шейп, д‰урлеген кез болды. Жет жарCыдан кейн арнайы атаулы заS ж_йес жасалмаCандыKтан ж‰не Жет жарCыныS ™з талап, тлект KанаCаттандырарлыK деSгейде болCандыKтан, оныS к™птеген жол-жобалары мен KаCидалары 20-CасырдыS басына дейн Kолданылып келд. (Мысалы, бaл KаCидаларCа да _лкен м‰н берген ж‰не кезнде ™з жасаCан заS жобасында ескерген белгл.) Жет жарCы, KазаKтыS aлттыK шешендк ™нерне сай, негзнен, , , Kанатты с™здерден KaралCан. Бaл ж_йен мазмaндыK-кезеSдк жаCынан Jасым ханныS KасKа жолы мен Есм ханныS еск жолына негзделген ж‰не Т‰уке ханныS ™з д‰урне, саясатына сай енгзлген ™згерстер деп _шке б™луге болады. Жет жарCыныS толыK нaсKасы саKталмаCан. Кейбр _зндлер К.Ш_кр‰лиевтS ( ), Я.ГавердовскийдS ( ), А.ЛевшиннS ( ) жазбаларында кезгед. Олардан басKа Н.Гродеков, Л.А. Словохотов, А.П. Чулошников т‰рзд орыс CалымдарыныS зерттеулер мен айтKан ой-пкрлер шежреш €.Jайнарбайaлынан алынCан нaсKаCа жаKын келед. АталCан нaсKада Жет жарCыныS аталуы Т‰уке хан енгзген жет ™згерске байланысты деген тaжырым жасалынCан. Бaл ™згерстерде мен ерекше беру арKылы билкт ныCайту маKсаты к™зделген айKын байKалады.

Уикипедия ашыK энциклопедиясынан алынCан м‰лмет

Жет жарCы Уикипедия, JазаKша АшыK Энциклопедия